Nynorsk er enkelt å lære for alle!

Nynorsk regler

For elever i ungdomsskolen og på videregående kan jeg garantere (!) en nynorskkarakter som ligger minst 1-2 karakterpoeng over det de har i dag. Dette fordrer bare at man setter seg inn i og lærer de reglene som er listet nedenfor.

Reglar:

Substantiv:

  • Hokjønn i A-forma (ei jente-jenta-jenter-jentene) blir bøygde heilt likt i bokmål og nynorsk
  • Inkjekjønnsord (eit kontor-kontoret-kontor-kontora – eit blad-bladet-blad-blada) er lettare på nynorsk enn på bokmål for i nynorsk er ubunden form HEILT LIK i eintal og fleirtal. Dvs inga ending, sjå parantesen. På bokmål er ubunden form av ”bladet” ”flere blader”.
  • Hankjønnord (ein båt-båten-båter-båtene) får ”a” i alle substantiv fleirtalsform: ein båt-båten-båtar-båtane. Men eintalsforma er lik.

Verb:

  • A-verb: Å laga-lagar-laga-har laga (Kan det bli lettare?)ALLE A-verb blir bøygde slik.
  • Sterke verb (verb som får omlyd – mao skiftar vokal i dei ulike verbtidene) blir bøygde heilt likt i bokmål og nynorsk utanom i presens og perfektum partisipp: Å finna-finn-fann-har funne. På bokmål får slike verb ei –er ending i presens og ein ”t” i perfektum : ”Nå finner jeg arket…” (presens). ”Jeg har funnet arket” (perfektum).
    I tillegg får verba i presens partisipp endinga ”-ande” på nynorsk: ”Ho kom springande”. ”Ho kom syklande”. (På bokmål: ”Hun kom springende”).
  • Svake verb (verb som har same vokal i alle former): ”Det hender jeg ønsker at…”: Å hende-hender-hendte-har hendt.Desse verba får –er ending i presens på nynorsk som på bokmål! Mao lik bøyingsform.
  • Eit råd: I infinitivforma ”Å bada” skriv med –a til slutt for dette gir eit meir nynorskpreg. Du kan også skriva med –e til slutt som på bokmål!

Eigeform/eigedomspronomen:

  • Skal alltid stå bak substantivet på nynorsk (står framforsubstantivet på bokmål): ”Eg gjekk for å henta boka mi…” eller ”Hunden til Julie” (på bokmål: ”Julies hund”)
  • Genitiv ”s” er forbode på nynorsk: ”Hunden til Julie”. Bokmål: ”Julies hund”. Mange syndar også på bokmål og skriv ”Julie’s hund” – dette er feil og er faktisk engelsk skrivemåte!
    Hugs at genitiv på bokmål for ord som sluttar på ”s”, ”z” og ”x”, blir skrive slik: ”Stians’ hund”. Her utgår ein ”s” som blir erstatta med ’-teiknet på bokmål.

Samansatte ord – likt på bokmål og nynorsk:

  • Hesteveddeløp: Mange skriv feil og brukar bindestrek: ”Heste-veddeløp”. Dette er ein stygg feil! Hugs at allesamansatte ord skal skrivast i eit og utan bindestrek (sjølv om det er 3 ord som blir satt saman er regelen slik). På engelsk deler ein opp orda – difor blir mange forvirra!
    Regelen er: Namnet på ein ting skal ALLTID skrivast i eit ord: ”Hesteveddeløp”, ”Fotballkamp”.

Namn på vekedagar og månader:

Blir skrive med liten bokstav på bokmål og nynorsk! Mange veit ikkje det – sjølv ikkje vaksne! Grunnen er nok at vekedagar og månader blir skrivne med store bokstavar på engelsk.

Bruken av ”og” og ”å” – likt på bokmål og nynorsk:

Å” blir brukt i kun 1 tilfelle:

  • Framfor eit verb i infinitiv: ”Å gå”. I alle andre verbformer skriv ein ”og”.

Preposisjonar – likt på bokmål og nynorsk:

To preposisjonar etter kvarandre blir alltid skrivne i eit ord både på bokmål og nynorsk. ”Herman gjekk inni trestammen”. ”Dette er ei helsing ifrå meg til deg”.

Men når det er 3 preposisjonar etter kvarandre, skal første preposisjonen stå åleine: ”Julie kom inn imellom oss to”.

Ord som byrjar på ”inn-” og ”in-” – likt på bokmål og nynorsk:

Kva tid skriv du slike ord med ein eller to ”n”-ar? Regelen er veldig enkel: Har ordet engelsk avstamming som ”invitation” og ”interest”, blir orda alltid skrivne med ein ”n” på bokmål og nynorsk: ”Invitasjon” og ”interesse”. Er ordet heilnorsk, blir det skrive med to ”n”-ar: ”Innkjøp”.

Pugg desse få reglane! Når du skal opp til tentamen eller skriv ein nynorsk stil/tekst og lurer på kva form substantivet har, er hovudregelen at det er lik form på bokmål og nynorsk. Mao er eit substantiv hokjønn på bokmål, er substantivet som regel hokjønn på nynorsk også icon smile Nynorsk regler Verre er det ikkje! ”Ei kake/ei kake”. Kan du regelen, veit du då at substantivet i bokmål a-form (ei jente/jenta/jenter/jentene) blir bøygd heilt likt på nynorsk – og du treng ikkje slå opp i ordboka. Du sparer deg sjølv for mykje tid icon smile Nynorsk regler

Lurer du på kva type verb du har med å gjera – sei verbet inni deg i dei ulike tidsformene: presens-preteritum…. Då høyrer du raskt kva type verb det er!

Ein liten kuriositet. Veit du kor mange fleire ord nynorsk har kontra bokmål i ordlista? Ikkje det? Svaret er at bokmålsordlista har ca 1/3 av orda berre. Skjønar du kva det tyder? At nynorsk er ei mykje rikare målform. Tenk deg at du skriv ein stil:

Julie gjekk på stranda, så kom Stian ruslande. Fant var der også, og han krøyp fordi han hadde skada foten. Plutseleg kom Elin stigande og på slep hadde ho Eirik og Audun som drog seg etter sanden for dei ville heller ha vore ein anna stad….”

Ser du alle variasjonane eg har brukt på verbet ”å gå”: Gjekk-ruslande-krøyp-stigande-drog. Dette gjer språket ditt rikare – og gir deg lettare ein god karakter icon smile Nynorsk regler

Lukka til med nynorskskrivinga. Har du rett haldning, får du god karakter icon smile Nynorsk regler Hugs at klarer du å redusera feila dine – kan du gi deg sjølv i alle fall 1 høgare karakter – viss du gidd å pugga reglane ovanfor icon smile Nynorsk regler Så eit kontrollspørsmål: Kvifor skriv eg ”gidd” og ikkje ”gidder” som på bokmål? Du har sjølvsagt pugga verbregelen og veit at det er fordi ”gidd” er eit sterkt verb – eller du har sagt verbet inni deg og veit at verbet er sterkt icon smile Nynorsk regler

38 Responses to Nynorsk regler

  1. Hilde sier:

    tusentakk for hjelpen, dette hjalp!:)

  2. Nina sier:

    Ja, men dette var jo flott, det !!! :)

  3. trym sier:

    nynorsk prøve i morgen og har glemt boka, dette hjalp

  4. Thea sier:

    Dette hjalp masse, akkurat det jeg trengte til «førebuinga» til nynorsktentamen som vi har på mandag ;D

  5. Lilli sier:

    Haha, om ikke du er læreren vår, så har læreren vår hentet dette og jeg tror hun har latet som hun har skrevet det selv hahahah

  6. Linn sier:

    Tusen takk! Hadde som Trym glemt boka. Men dette hjelper nok til tentamen i morgen, takk!

  7. Martin sier:

    Elsker dette! nå fikk jeg mye informasjon jeg kan skrive ned til tentamen imorgen! Vi får lov å ha regel bok med oss på tentamen! :D

  8. Anonym sier:

    Tusen tusen tusen takk!!! Det her hjalp tusen ganga.. Har tentamen i morra, skjønne??

  9. Marie sier:

    Tusen takk! Kommer til å være stor hjelp på nynorsktentamen :)

  10. Anders sier:

    Tusen takk! Dette hjalp fryktelig mye. Skal selv ha tentamen i morgen, så nå regner jeg med at jeg får en god karakter;)

  11. kristoffer sier:

    tusen hjertelig takk dette hjelper til tentamen i morgen med regelbok

  12. malin sier:

    DETTE HJALP!, tusentakk :D

  13. Nina sier:

    Eksamen i morgoooo :O i nynorsk:(

  14. Luke sier:

    Sweet

  15. Victoria sier:

    Hva er; Hvorfor,Hvor og hvordan på nynorsk?
    Need some help heree!!

    • Ingar sier:

      Kvifor, kvar og korleis.

      • martin' iniesta kobberød sier:

        Her mener du nok kvifor, KOR, og korleis :) bare som en liten kuriositet victoria. Jeg så du trengte hjelp raskt ;D lykke til skal du ha i videre liv og nå kan du utfolde deg i nynorskens verden. ved en senere anlending vil du kanskje i tilegg få kompetanse til å vite hva : hvem er på nynorsk, Jeg kan bekrefte at dette er kven, nå ble du nok litt rikere i ditt språk og du kan takke meg med å eventuelt sende ett takkebrev i posten =)

  16. Ingar sier:

    Artig at det står «Nynorsk regler» i overskrifta. Den som er ansvarleg for nettsida må lese reglane.

  17. Markus sier:

    Tusen takk! skal ha tentamen imorgen :D

  18. Johannes10B sier:

    Tusen takk dette hjalp, her sitter jeg inne på en sønddag og må øve til nynorsk tentamen imårra kjipt. Det tipse ditt på verb var litt merkelig for der sier du jo att man kanskrive på både nynorsk og bokmål, gjeller dette for flere verb?

  19. takk sier:

    dette hjalp men jeg lurer på noe..
    hva er dette på nynorsk?..
    jeg-meg
    du-deg
    han,hun,den,det-han,henne,den,det
    vi-oss
    dere-dere
    de-dem

    vet at dette er litt mye å be om men om du kan hjelpe meg blir jeg veldig glad <3 :D

  20. Camilla sier:

    Tusen Tusen takk, dette hjalp mye!
    Enkelt forklart.
    Akkurat som jeg treng!
    Nynorsk innlevering til i morgen..

  21. Marit sier:

    Eg ser av denne rekka av svar at mange fortvilde elevar er glade for den hjelpa denne sida gjer dei, men eg må si det overraskar meg kor mykje du blandar ulike formar i samme tekst. Du bruker bokmål og nynorsk om kvarandre og jamvel gi/gje i samme setninga. Ei hoveudregel for å få eit godt språk er å nytta ei form i heile teksten. Dette gjeld val av ord så vel som forma for bøying.
    I dømet der du vil ha fram at nynorsk er eit meir variert og ordrikt språk, nyttar du ord som alle har liknande om ikkje samme ord på bokmål. Eg meiner dette blir misvisande og jamvel forvirrande i denne samanhengen.

  22. Anonym sier:

    Tusentakk! Dette hjalp veldig mye! Har tentamen i morgen og på torsdag, så dette hjalp veldig mye!! :D

  23. Ørjan den språkrike sier:

    Nokre preposisjonar:

    hvor : kor
    hva : kva
    hvem : kven
    hvorfor : kvifor
    hvordan : korleis
    hvilken : kva for ein
    noe : noko
    noen : nokon/nokre
    hva for noe : kva for noko

  24. barnabas / barnny sier:

    thanx bro dette tenker jeg vil hjelpe :)

  25. Sander sier:

    Kjempe bra :D Bruker det til heldags prøven vi får i dag! Å takk gud for at vi får bruke mac/data ;o Tok bare print screen av alt sånn at jeg slipper å skrive alt for hånd i en bok. Skriver karakteren min når jeg får den

  26. hoho sier:

    sikker på at det ikke e kvistleis`?

  27. Erik sier:

    respekt. dette her hjelper

  28. Endre sier:

    tusen hjertelig takk dette hjelper til tentamen i morgen med regelbok

  29. Arve Jorden sier:

    «Regelen er: Namnet på ein ting skal ALLTID skrivast i eit ord» – slik du gjer i «nynorsk regler»..?

  30. Felix Bjørseth sier:

    Jeg må takke på det inderligste for dette. Har en tentamen på kommende tirsdag, altså om tre dager. Har tatt nynorsk useriøst hele året, men skjerpet meg i siste liten, og fikk inn masse øving. Får håpe dette hjelper!

  31. fra en gutt med GUD sier:

    tusen takk, jeg sitter her nå og øver til tentamen jeg har morgen.
    jeg skjønner ikke hvorfor læreren lærte oss på denne måte eller ba oss om å lese dette. hjalp veldig tusen takk og GUD velsigne deg.

  32. Norsk sier:

    Tusen takk ! Veldig nytting med alt dette :p Har prøve veldig snart så dette var nyttig, takk ! Igjen.

  33. BristleBob sier:

    Har noen regler skiftet siden sommeren i år (tenker på den i august)

  34. Sol sier:

    «Krøyp» er ikkje nynorsk, men bokmål.
    Og det stemmer ikkje at eigedomspronomen alltid må stå bak substantivet i nynorsk: MI jente er 14 år. eller MIN bil er raud. er heilt kurant, når vi stressar pronomenet f.eks. etter ei føregåande utsegn der ein annan person har fortalt alderen til SI jente eller fargen på SIN bil. Likeeins i idiomatiske uttrykk som «Min gode mann».
    Men for pugging til eksamen er det bra å ha noko så komprimert og rimeleg lettfatteleg som dette:)

Leave a reply